Wat ik het allermooiste vind in mijn werk, is samen met mijn leerlingen puzzelen. Zoeken naar wat wél werkt. Iedere combinatie van mens en paard is uniek, en samen ontdekken we steeds weer hoe de relatie kan groeien.
Het bijzondere is: ik leer van ieder paard. Elk paard voegt een sleutel toe aan mijn sleutelbos. Zo ook het paard van mijn leerling Franka.
Het belang van ademhaling en spanning bij paard en ruiter
Toen ik Franka leerde kennen, reed ze op een haflinger uit de buurt. Ik verbaasde me over de hoeveelheid kunstjes ze hem al had geleerd. Toch viel me op dat de samenwerking niet echt vloeide. Het was gebaseerd op snoep en niet op het LeidMerrie-principe.
Wat me vooral opviel: Franka hield vaak haar adem in. Precies op de momenten waarop het spannend werd voor haar paard.
Een voorbeeld: op een bepaald moment wilde ze opstijgen, en zag ik dat ze haar adem vast hield. Ik zei tegen haar:
“Hé joh, ga eens even terug. Merkte je dat je net je adem inhield?”
En daar gebeurde het. De spanning brak. De waterlanders stroomden en de vastgezette spanning liet los.
Voor Franka was dit een belangrijk inzicht. Ze ontdekte hoe haar eigen spanning en onbewuste patronen direct invloed hadden op haar paard. Haar ademhaling had veel meer impact dan ze dacht.
Een nieuwe uitdaging: de jonge merrie Gaia
Twee jaar later kocht Franka haar eigen paard: Gaia.
Gaia was een jonge, licht beleerde merrie die al snel liet merken dat ze heel duidelijk haar eigen grenzen stelde. Ze werd boos als Franka haar iets vroeg en ze weigerde om voor haar te willen werken.
In het begin probeerden we stevig te corrigeren en de ‘dominantieverhouding’ recht te zetten. Maar we beseften al snel: hier is veel meer nodig. Dit vraagt om zachtheid, geduld en écht contact.
We kwamen erachter dat:
- Gaia last heeft van verlatingsangst.
- Ze snel bevriest bij spanning en daarbij haar ogen sluit (dissocieert)
- Ze orale spanning laat zien door bijtgedrag.
- Ze blokkades in haar lichaam heeft, vooral rond de nek, schouders en lendenen.
- Ze onder grote druk in slechts twee maanden is ingereden, waarbij ze stevig werd vastgehouden tijdens het opstappen.
Alles bij elkaar vertelt dit ons dat Gaia al vroeg geleerd heeft om te vechten, te bevriezen en uit te checken. Zelfs het zien van een zadel roept nu al spanning en agressie bij haar op.
Paardengedrag begrijpen: stresssignalen herkennen
Wat ik Franka vooral leer, is goed kijken naar de stresssignalen van haar paard.
Wat vertelt Gaia met haar lichaam?
- Is haar hoofd hoger dan haar schoft?
- Zijn haar ogen zacht of hard, of gesloten?
- Hoe is haar mond, strak of microbewegingen?
Op haar eigen voorwaarden zoekt Gaia toenadering. Ze komt dichtbij, kruipt bijna in je jas. Maar dit doet ze niet vanuit ontspanning, ze doet het vanuit nood: zij zoekt veiligheid bij ons, maar kan zich nog niet echt overgeven.
Mijn vermoeden is dat Gaia te vroeg is afgespeend, te snel is weggehaald bij haar moeder en te snel onder druk is opgeleid. Ze heeft nooit geleerd zichzelf te reguleren.
Hoe doorbreek je oude patronen bij een paard?
Oude gedragspatronen zitten in het brein van het paard. Dat betekent dat bepaalde verbindingen steeds opnieuw worden ‘aangezet’ zodra een bekende situatie zich voordoet.
Om dat patroon te doorbreken, hebben we geduld nodig en moeten we het lijf en het brein nieuwe ervaringen geven.
Wat we concreet doen:
- Als we met het zadel komen, loopt Gaia boos weg. We laten haar en nemen haar beweging over zonder haar te belemmeren.
- We dansen en huppelen met het zadel zonder een doelgerichte intentie.
- Dit herhalen we net zo lang tot de trigger (het zadel) geen heftige reactie meer oproept.
- Ze vind kriebelen geweldig en zo voorkomen we dat ze uitcheckt.
- Terwijl we flink doorkriebelen, koppelen we dit gevoel aan het zadel en maken we een nieuw gedragspaadje.
We letten steeds op:
- Dat we vóór het moment van bevriezen blijven.
- Wanneer ze wel bevriest en dissocieert zetten we haar in beweging.
- Haar oversprong gedrag bestaat uit een directe reactie van bijten.
- Die corrigeren we met een stevige vingerprik op haar kaak ( go away-button)
- Na de correctie gaan we direct over op kriebelen.
Kleine doorbraken maken het verschil
Al gauw lukte het om het zadel op te leggen, aan te singelen en zelfs een voet in de beugel te zetten zonder enkele vorm van spanning.
Iets wat eerst totaal onmogelijk leek. Een prachtige ingang is gevonden.
Dit proces vraagt tijd, vertrouwen en eindeloos herhalen zonder druk.
Wat kun jij hiervan leren voor je eigen paard?
👉 Herken je de stresssignalen van je paard?
👉 Ben je je bewust van jouw eigen spanning en ademhaling?
👉 Gun je jezelf en je paard de tijd om nieuwe ervaringen op te bouwen, zonder doelgericht te zijn?
Wil je leren hoe je de relatie met je paard écht kunt verdiepen?
Neem gerust contact met me op. Dan puzzelen we samen verder, en wie weet voegt jouw paard ook weer een sleutel toe aan mijn sleutelbos.
